Hiện nay, giáo dục Trung Quốc được chia thành 3 cấp: Giáo dục tiểu học, giáo dục trung học, giáo dục bậc cao. Giáo dục tiểu học: Bao gồm các trường phổ thông học cả ngày với thời gian học 6 năm. Căn cứ vào "Luật giáo dục bắt buộc" mà chính phủ Trung Quốc đã quy định, chính quyền địa phương có nghĩa vụ phổ cập giáo dục tiểu học theo chế độ bắt buộc. Giáo dục trung học: Bao gồm giáo dục phổ thông và giáo dục kỹ thuật nghề nghiệp. Giáo dục phổ thông được chia làm 2 giai đoạn sơ trung và cao trung (tương đương với cấp 2 và cấp 3). Chế độ học bình quân mỗi giai đoạn là 3 năm. Các môn học bao gồm ngữ văn, toán, ngoại ngữ, chính trị, lịch sử, địa lý, vật lý, hoá học, sinh vật, kỹ thuật lao động. Giáo dục trung cấp kỹ thuật nghề nghiệp được chia thành 3 loại trường: Trung cấp chuyên nghiệp, công nhân kỹ thuật và dạy nghề. Thời gian học tập từ 2 đến 3 năm tuỳ theo nội dung học tập của từng trường.

Nhà nước thi hành giáo dục nghĩa vụ 9 năm từ tiểu học đến sơ trung (tương đương trung học cơ sở). Học sinh ở vào giai đoạn giáo dục nghĩa vụ, không cần nộp học phí, mỗi năm chỉ cần nộp mấy trăm nhân dân tệ tiền sách vở và tiền tạp phí. 

Nhà nước TQ rất coi trọng phát triển giáo dục nghĩa vụ, thông qua cố gắng, tỉ lệ phổ cập giáo dục nghĩa vụ của TQ đã từ chưa đến 80% mười mấy năm trước phát triển đến hơn 90%. Mấy năm tới, nhà nước TQ đặt trọng điểm giáo dục vào việc phát triển giáo dục nghĩa vụ vùng nông thôn và giáo dục đại học, mong tất cả trẻ em đều được đi học, đồng thời mau chóng sáng lập Trường đại học hàng đầu thế giới.

 Giáo dục của TQ chủ yếu là giáo dục công lập của nhà nước. Những năm gần đây, giáo dục dân lập cũng có sự phát triển, nhưng nói chung, quy mô và trình độ giáo dục còn chưa thể sánh với trường công lập.

Giáo dục bậc cao của TQ chia làm mấy bậc gồm cao đẳng chuyên khoa, đại học chính quy, nghiên cứu sinh thạc sĩ, nghiên cứu sinh tiến sĩ. Trường đại học gồm có mấy loại như trường đại học, trường cao đẳng nghề nghiệp, trường phát thanh truyền hình, trường cao đẳng người thành niên (tương đương trường đại học tại chức) v.v.

Giáo dục đại học của TQ có lịch sử hơn 100 năm. Theo thống kê mới nhất, hiện nay TQ có 3 nghìn trường đại học, trong đó 2/3 là công lập, 1/3 là dân lập. Tổng quy mô học sinh tại trường là 20 triệu người, tỉ lệ theo học giáo dục đại học trong những người cùng tuổi là trên 17%.

Giáo dục đại học TQ chủ yếu là trường công lập, trường đại học nổi tiếng đều là công lập, thường chỉ có những học sinh không thi được vào trường công lập, hoặc là tại chức đào tạo thêm mới vào học các trường tư hoặc trường phát thanh truyền hình, trường cao đẳng người thành viên.

Hai năm lại đây, ngành giáo dục TQ nỗ lực phát triển giáo dục đại học, đã mở rộng quy mô tuyển sinh trường đại học công lập, giáo dục nghiên cứu sinh cũng đã có sự phát triển lớn.

2.       Xu hướng du học Trung Quốc

    Những năm gần đây, nền kinh tế TQ phát triển cao tốc, vị thế quốc tế  ngày càng nâng cao, từ đó đã thu hút ngày càng nhiều thanh niên nước ngoài đến TQ lưu học. Hiện nay, có 77 nghìn lưu học sinh tại TQ, trong đó trên 90% là tự bỏ tiền lưu học. Họ chủ yếu đến từ hơn 170 nước và khu vực như Hàn Quốc, Nhật, Mỹ, Việt Nam, In-đô-nê-xi-a, Thái Lan, Đức, Nga, Nê-pan, Pháp, Ô-xtrây-li-a, Ma-lai-xi-a v.v.

       Lưu học sinh nước ngoài đến TQ chủ yếu học các chuyên nghiệp mang đặc điểm TQ như Hán ngữ, văn hoá TQ, lịch sử TQ, Trung y Trung dược v.v, gần đây cũng mở rộng sang các chuyên nghiệp như pháp luật, kinh tế tài chính, kế toán cùng môn ngành khoa học tự nhiên và kỹ thuật.

       TQ còn đang áp dụng biện pháp mở rộng hơn nữa quy mô lưu học sinh nước ngoài đến TQ, ví dụ, cho phép lưu học sinh cư trú trong nhà dân ở ngoài trường, để họ tiếp xúc nhiều hơn với người dân TQ bình thường, từ đó hiểu biết TQ sâu hơn; trong giai đoạn nghiên cứu sinh áp dụng phương thức dùng cả hai thứ tiếng Anh và tiếng TQ giảng dạy, thu hút học sinh trình độ Hán ngữ không cao lắm.

       Theo thống kê chưa đầy đủ, từ ngày thành lập Nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa đến nay, số lưu học sinh đến TQ đã vượt quá 630 nghìn người, phân bố khắp 170 nước và khu vực trên thế giới. Họ đang phát huy vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển đất nước mình, đồng thời thúc đẩy sự giao lưu và hợp tác giữa nước mình với TQ.

Tiếng Trung là ngôn ngữ của hơn một tỷ người trên thế giới hiện đang sử dụng. Tiếng Trung còn phổ biến ở nhiều nước do cộng đồng người Hoa đang sống ở khắp nơi trên thế giới. Giao dịch thương mại giữa các nước Châu Á và Trung Quốc ngày phát triển, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế ở khu vực. Trong xu hướng hội nhập quốc tế hiện nay, văn hoá phương Đông lại càng được nghiên cứu nhiều hơn bao giờ hết và việc học tiếng Trung là công cụ tốt nhất để bắt đầu tìm hiểu về văn hoá phương Đông.

Bạn có thể du học bằng tiếng Trung tại các nước Châu Á nhưng tại các thành phố hiện đại của Trung Quốc tất nhiên vẫn là nơi lý tưởng nhất.

3.       Ưu đỉểm của du học Trung Quốc

Trong hai, ba năm nay, số lượng học sinh, sinh viên Việt Nam đi học tại Trung Quốc tăng lên nhanh chóng. Ngoài số sinh viên đi du học tự túc. Ưu điểm nổi bật của du học tại Trung Quốc là:

1 Học phí rẻ so với các nước khác. phí học ngoại ngữ từ 850 USD - 2500 USD/năm với thời gian trung bình 1-4 năm tu ỳ theo nhu cầu học của sinh viên. Phí học đại h ọc chuyên ngành vào   khoảng 1300- 2800 USD/năm tuỳ theo trường và thành phố du học ( vì các trường ở các khu vực khác nhau nên mức thu phí cũng khác nhau) . Riêng ngành Y mà Trung Y là ưu thế nổi trội, thời gian học từ 5 - 6 năm với học phí 2200 - 3500USD/năm.

2. Sinh hoạt phí, ăn, ở, đi lại tương tự ở Việt Nam. Tất cả các trường học của Trung Quốc đều có nhà ăn tập thể phục vụ học sinh rất chu đáo với giá rẻ - chỉ 80- 150 USD/tháng là đủ để ăn 3 bữa/ngày. Chí phí giao thông công cộng rẻ. Y tế được đảm bảo. Tiền khám chữa bệnh so với một số nước Tây Âu rẻ hơn rất nhiều.

3 Rất gần với Việt Nam. Nếu chọn học tại các tỉnh phía Nam như Quảng Tây, Vân Nam, bạn có thể đi tàu hoả tới nơi học. Các dịp nghỉ lễ, tết có thể về thăm nhà hoặc ngược lại cha mẹ học sinh dễ dàng sang thăm con, không tốn kém.

4. Đời sống xã hội, an ninh trật tự tốt. Việc quản lý học sinh của các trường Trung Quốc luôn được quan tâm.

5. Chất lượng đào tạo và khả năng có việc làm sau khi tốt nghiệp đang hé mở nhiều triển vọng. Với hơn 1 tỷ dân, bằng 1/5 dân số thế giới, trong tương lai gần chắc chắn Trung Quốc sẽ là một trong những quốc gia phát triển trong khu vực và thế giới.

6. Thủ tục visa đơn giản, nhanh chóng. Tuy nhiên bạn cần chú ý rằng sinh viên nước ngoài không thể lao động để hỗ trợ thêm cho chi phí học tại Trung Quốc.

Một số ngành học chuyên sâu, có thể du học ngay ở nước láng giềng với chất lượng đào tạo cao và đặc biệt chi phí rất rẻ, chỉ bằng 1/5 -1/10 so với các nước khác. Thủ tục đăng ký rất gọn nhẹ. Sau 2 tháng đăng ký, hoàn thành các thủ tục (khám sức khỏe + các phí dịch vụ - máy bay khoảng 400 USD) bạn có thể đặt chân đến Trung Quốc để học tập - nuôi dưỡng hoài bão cho tương lai của mình.

Trong xu thế hội nhập và hợp tác với Trung Quốc trên nhiều mặt, du học ở Trung Quốc sau khi ra trường có cơ hội làm việc cao và đúng chuyên môn. Việc mở rộng môi trường kinh doanh cũng có nhiều triển vọng. 3 trường Đại học của Trung Quốc đã được ký kết sau khi Bộ trưởng GD-ĐT Việt Nam ở thăm Trung Quốc trở về (4-2000) là Trường Đại học Sư phạm Quế Lâm - một trường có truyền thống hơn 100 năm và là một trong những địa chỉ đào tạo "sừng sỏ" ở Trung Quốc, đặc biệt là các ngành Hán ngữ, Văn hoá nghệ thuật, múa, đạo diễn.. thể dục thể thao (trước đây Sở thể dục thể thao Việt Nam cũng đưa nhiều học viên sang học wushu ở đây). Trường thứ hai là Đại học Dân tộc Quảng Tây với một số ngành phát triển rất mạnh như Y học cổ truyền, Châm cứu, Phẫu thuật, Vật lý trị liệu... Thứ Ba là Học viện dân tộc Nam Kinh với các ngành như Kinh tế, Du lịch, Ngoại ngữ, Nông sinh y, Luật, Lịch sử, Vật lý, Tin học... Và bước đầu đã đặt mối quan hệ với Đại học ngôn ngữ và văn hoá Bắc Kinh.

Các trường này gần với biên giới Việt Nam, đi máy bay chỉ mất một tiếng, đi tàu hoả cũng chỉ sáng đi chiều đến - rất thuận lợi về mặt địa lý. Học ở đây bạn có thể về nghỉ hè, nghỉ Tết thăm gia đình hoặc người thân sang thăm cũng rất dễ đàng không mấy tốn kém. Đây lại là những nơi trước đây có rất nhiều học viên và cán bộ Việt Nam sang theo học và nghiên cứu, tình cảm của họ dành cho người Việt Nam cũng rất trìu mến. Thậm chí ở trường Đại học Nam Ninh còn có khoa tiếng Việt và nhiều thầy giáo người Việt Nam giảng dạy. Quan trọng hơn, học phí ở các trường Đại học này rất rẻ nếu so với các nước Âu - Mỹ và đối với học sinh sinh viên Việt Nam lại còn được ưu đãi. Để du học ở Úc, bạn phải mất từ 7000-8000 USD/năm cộng 2/3 số tiền đó để ăn ở, ở Mỹ còn cao hơn (từ 10.000 - 18.000 USD/năm) thì ở các trường, Đại học Trung Quốc nói trên chí bằng 1/5 - 1/10. Cụ thể ở trường Học viện Dân tộc Nam Ninh học phí chỉ khoảng 1300 USD/ năm, Đại học Sư phạm Quế Lâm 1300 USD/năm học phí + 300 USD ở Ký túc xá, Đại học Dân tộc Quảng Tây có cao hơn: 2200 usd/năm, nhưng đây là giá được ưu đãi của sinh viên Việt Nam so với sinh viên nước ngoài phải đóng là 2800 Usd/năm.

Tất nhiên là chi phí cho khoá học tại Bắc Kinh có phần cao hơn các tỉnh giáp danh với   biên giới Việt Nam cụ thể học Hán ngữ 2000 USD- 2800 USD/năm, đại học 2200 USD-3500 USD/năm; thạc tiến sỹ khoảng 2800 USD-3500 USD/năm, nhưng bù vào đó đúng như câu các cụ nhà ta thường nói “ tiền nào của đó” thì nếu như học ở Bắc Kinh các bạn sinh viên ngoài việc học được và giao tiếp mọi lúc mọi nơi bằng tiếng Hán phổ thông chuẩn ( trong khi đó nếu học ở các tỉnh g ần thì ngoài trên gi ảng đường ra các bạn không có cơ hội giao tiếp bằng tiếng phổ thông chuẩn do các tỉnh lẻ đều nói tiếng địa phương) , các bạn còn được Đại sứ quán Việt Nam tại Bắc Kinh Trung Quốc tạo điều kiện quan tâm rất nhiều. Đặc biệt hàng năm Đại sứ quán đều có hai đợt phát triển đảng viên cho nhưng học sinh có thành tích tốt và có nguyện vọng được đứng vào hàng ngũ của Đảng cộng sản Việt Nam. Bên cạnh đó tất cả những trường đại học đều có những xuất học bổng hấp dẫn cho sinh viên nước ngoài khi kết thúc mỗi năm học. Và điều đăc biệt hơn đó là các bạn lưu học sinh sau khi kết thúc khoá học đại học đạt được điểm trung bình 80 trở lên còn cỏ thể được nhận học bổng toàn phần học tiếp cao học của quỹ học bổng quốc gia Trung Quốc dành cho Lưu học sinh nước ngoài ( Để đạt được điểm trung bình 80 ở Trung Quốc không phải là điều quá khó khăn cho những bạn học sinh chuyên cần).

Tóm lại chi phí để học ở Trung Quốc không cao lắm so với ở Việt Nam và không phải đóng một khoản tiền trước cho cả năm học như du học ở các nước Âu - Mỹ mà có thể đóng từng kỳ học một

Điều kiện để du học ở Trung Quốc cũng rất đơn giản, bạn chỉ cần tốt nghiệp THPT với số điểm trên 5,0 độ tuổi học (dưới 25 tuổi) và có trình độ Trung văn đạt qui định tối thiểu (HSK cấp 6 là có thể vào học đại học hoặc nếu chưa có trình độ tiếng Trung thì bạn phải sang Trung Quốc học một năm để đạt trình độ có thể nghe giảng được). Các trường đại học của cũng không hạn chế số lượng SV du học và một năm có 2 kỳ tiếp nhận học sinh - SV đăng ký vào học.

  Thủ tục đăng ký rất gọn nhẹ. Sau 1 tháng đăng ký, hoàn thành các thủ tục (khám sức khỏe + các phí dịch vụ khoảng 400 USD) bạn có thể đặt chân đến Trung Quốc để học tập - nuôi dưỡng hoài bão cho tương lai của mình.

Chỉ xin nói thêm một điều: học tập ở Trung Quốc bạn tuyệt đối không được làm thêm một việc gì. Việc quản lý cũng rất chặt chẽ, các tệ nạn xã hội hầu như không có trên giảng đường. Môi trường và cơ sở vật chất cho việc học tập rất tốt và được chính phủ Trung Quốc đầu tư cao. Việc đào tạo ở Trung Quốc cũng, đang áp dụng phương hướng của Tây Âu: đầu vào đại học rất dễ nhưng trong quá trình học sự sàng lọc rất cao - nếu chỉ có "du" mà không có "học" bạn lập tức sẽ bị "out" ngay.